Monitör miksi

Ses mühendisi, seçilen giriş kanallarını bir yardımcı ses bus'ına (aux bus) gönderir ve bu bus'ı uygun monitör çıkışına yönlendirir. Her kaynağın kendi gönderim seviyesi vardır. Böylece vokalist kendi sesini daha fazla duyarken davulcuya daha güçlü ritmik referanslar verilebilir. Sanatçılar farklı dengelere ihtiyaç duyduğunda, miks masasının ve çıkışların kapasitesi elverdiği ölçüde ayrı bus'larla bağımsız miksler sağlanır.

Birçok monitör gönderimi, seyirci miksinde yapılan seviye değişikliklerinin sahnedeki dengeyi değiştirmemesi için pre-fader, yani sinyal fader'dan önce alınacak şekilde yapılandırılır. Ancak bu, gönderimlerin giriş kazancından, ekolayzer ayarlarından veya kanaldaki tüm sinyal işlemlerinden bağımsız olduğu anlamına gelmez. Hangi işlemlerin ortak olduğunu, sinyalin alındığı nokta belirler. Bir monitör miksinin diğer ayarlardan etkilenmeyeceğini söylemeden önce aux gönderimi düzenini anlamak şarttır.

Sanatçılar entonasyonu, ritmi, artikülasyonu ve grup içindeki müzikal uyumu değerlendirmek için monitör dinlemesinden yararlanır. İşlevsel bir miks, ses alanındaki her boşluğu doldurmadan belirsizliği azaltır. En önemli referans ana vokal, ritmik bir enstrüman, müzikal bir giriş işareti veya yalnızca sanatçının gereğinden fazla zorlanmasını önleyecek kadar kendi sesi olabilir.

Daha yüksek ses, kendiliğinden daha net ses demek değildir. Ek kanallar, müzisyenin gerçekten ihtiyaç duyduğu referansı maskeleyebilir. Yer monitörünün seviyesinin aşırı yüksek olması da sesin mikrofonlara veya seyirci alanına taşmasına neden olabilir. İhtiyaca odaklanan bir monitör miksi, seyirciye yönelik FOH (Front of House) miksine alan bırakırken performansı destekler. Dinleme ihtiyaçları kişiye özeldir. Bu nedenle herkesin tüm grubu duymak istediğini varsaymak yerine net bir soru sormak genellikle daha iyi sonuç verir.

Yer monitörü, açık mikrofonların yakınında çalışan akustik bir hoparlördür. Bu nedenle konumu önemlidir. Mikrofonun algılama desenini ve sesi bastırdığı yönleri dikkate alarak monitörü sanatçıya doğru yöneltin. En iyi konum, her monitörün mutlaka mikrofonun tam arkasında durması gerektiği gibi bir kurala değil, bu desene ve sahnenin geometrisine bağlıdır. Sanatçının konum değiştirmesi, geri besleme başlamadan önce kullanılabilecek seviye payını değiştirebilir.

• Mono miksler daha az çıkış yolu kullanır ve doğrudan, sade bir dinleme referansı sağlayabilir.
• Stereo kulak içi miksler, sistem destekliyorsa ses kaynaklarının uzamsal olarak ayrılmasına olanak tanır; ancak buna uygun bir stereo yönlendirme planı gerektirir.
• Ortak miksler kaynak tasarrufu sağlar, ancak öncelikler konusunda uzlaşmayı gerektirir. İhtiyaçlar çeliştiğinde bağımsız miksler yararlı olur.

Abu Dabi'de bir grubun ses kontrolü sırasında solist, yer monitöründeki her şeyin sesinin açılmasını ister. Ses mühendisi hangi unsuru takip etmekte zorlandığını sorar ve solistin kendi vokalini yakındaki gitar amfisinin sesinden ayırt edemediğini öğrenir. O monitör miksindeki gereksiz gitarı azaltmak ve amfinin yönünü değerlendirmek, monitörün çıkış seviyesini büyük ölçüde artırmadan daha iyi bir dinleme referansı sağlar.

Klavyeci net bir ritim referansı içeren farklı bir dengeye ihtiyaç duyduğu için ayrı bir bus kullanılır. Her çıkış etiketlenir ve dinlemenin yapılacağı konumdan kontrol edilir. Düzenli ilerleyen bir ses kontrolü süreci, her kararı tek bir giriş ayrı ayrı test edilirken vermek yerine grubun müziğin tamamını duyarak değişiklik istemesine zaman tanır.

1. Her sanatçıya mutlaka duyması gereken kaynakları sorun ve çıkışın bir yer monitörünü mü yoksa kulak içi sistemi mi besleyeceğini belirleyin. Çıkışları tahsis etmeden önce mono veya stereo gereksinimlerini doğrulayın.
2. Kontrollü çıkış seviyeleriyle başlayın ve her bus'ın doğru hedefe ulaştığını doğrulayın. Yanlış etiketlenmiş bir yer monitörü, yerinde yapılan ayarların etkisiz görünmesine neden olabilir.
3. Önce temel referansı verin, ardından diğer kaynakları yalnızca gerektiği kadar ekleyin. Sadece mikrofona konuşarak yapılan kontrollere güvenmek yerine gerçek performansa uygun çalım ve söyleyişle test edin.
4. Miksi tüm grup birlikte çalarken kontrol edin. Maskeleme ve sahnedeki ses taşmaları, kaynaklar tek tek kontrol edilirken ortaya çıkmayan sorunları sıklıkla açığa çıkarır.
5. Basit değişiklik talepleri ve iletişim işaretleri üzerinde anlaşın. Ayar yaparken sanatçıyı takip etmeyi sürdürün ve değişikliğin asıl sorunu çözüp çözmediğini doğrulayın.

BarCoe Studios, bu ihtiyaçları nasıl ifade edeceğini öğrenmek isteyen sanatçılara yönelik kısa, uygulamalı canlı ses sertifika kursları düzenler. Sahnede daha iyi duyulma kursu, miks masasının her işlevini kullanmayı öğrenmek zorunda kalmadan sanatçı ile ses ekibi arasındaki iletişimi anlamak için uygun bir başlangıç noktasıdır.

• Varsayılan olarak her yer monitörüne tüm grubu eklemek. Müzikal önceliklerle başlayın ve zaten yeterince duyulan kaynakları sahneden doğrudan gelen sese bırakın.
• Geri besleme sorununu çıkış seviyesini daha da artırarak çözmeye çalışmak. Sorunun oluştuğu sinyal yolunu bulun; yerleşimi, mikrofonun davranışını ve uygun ekolayzer ayarlarını değerlendirin.
• Mevcut monitör dengelerini kontrol etmeden ortak kullanılan mikrofon ön yükseltecinin (preamp) kazancını değiştirmek. Seyirci miksi için yapılan bir değişiklik, birden fazla sanatçının monitör beslemesini etkileyebilir.
• Parça sırasında haber vermeden büyük değişiklikler yapmak. Küçük ve sanatçıyla teyit edilen ayarlar, özellikle çevreden izole biçimde kulak içi monitör kullananlar için sürprizleri azaltır.

Bir başka hata da mikste bulunmayan bir kaynakla mevcut olduğu hâlde maskelenen bir kaynak arasındaki farkı göz ardı etmektir. Solo dinleme, kaynağın mevcut olduğunu doğrulayabilir; ancak sanatçı sahnedeki ses ortamını bir bütün olarak duyar. Sorunu ortaya koyan kısa bir bölüm çalınmasını isteyin, ardından mümkünse baskın gelen diğer sesleri veya kaynağın konumunu ayarlayın. Monitör çalışması, yalnızca gönderim seviyelerini artırma yarışı değil, sinyal yönlendirmesiyle desteklenen bir iletişim sürecidir.